We recommend you update your browser to ensure a safe and engaging experience on our website.

Straen

Beth yw Straen?

Ymdeimlad o fod o dan ormod o bwysau yn feddyliol neu'n emosiynol yw straen. Mae peth pwysau’n hanfodol wrth fyw o ddydd i ddydd, ond mae gormod o bwysau ar allu person i ymdopi yn gallu arwain at anawsterau seicolegol gan gynnwys straen, neu os bydd am gyfnod hir, cyflyrau iechyd meddwl megis gorbryder neu iselder. Yr adwaith andwyol a gaiff pobl i bwysau gormodol neu fathau eraill o ofynion sy'n cael eu rhoi arnynt yw straen.

Arwyddion o Straen

Yn aml gall yr arwyddion canlynol ddangos bod unigolyn o bosib yn dioddef o straen:

  • Newid o ran ymddygiad ac agwedd at waith
  • Newid o ran perthynas â chydweithwyr/bywyd gartref
  • Diffyg canolbwyntio
  • Rheoli amser: Cyrraedd yn hwyrach neu'n gadael yn gynharach na'r arfer
  • Bod yn oeraidd neu'n bellennig
  • Hunanfeddyginiaethu, e.e. yfed mwy o alcohol
  • Yn llai cynhyrchiol
  • Absenoldeb salwch – pennau tost, anhwylderau'r stumog, problemau â'r gwddf a'r cefn
  • Cynnydd o ran absenoldebau salwch
  • Cilio rhag agweddau cymdeithasol y gwaith
  • Methu â chadw at derfynau amser
  • Anhawster i wneud penderfyniadau
  • Troi'n ddadleugar â chydweithwyr
  • Pyliau emosiynol/ yn gyfnewidiol ei hwyliau
  • Diffyg cymhelliant ac ymrwymiad

Gall arwyddion straen amlygu eu hunain mewn timau, yn enwedig cyn neu yn ystod y canlynol:

  • Newidiadau mawr o ran llwyth gwaith
  • Cyfnodau hir o waith sy'n gofyn am lawer yn emosiynol
  • Ad-drefnu/ailstrwythuro
  • Newidiadau i rolau/cyfrifoldebau
  • Newidiadau o ran llinellau atebolrwydd
  • Cyflwyno trefniadau gwaith newydd
  • Gweithredu gweithdrefnau disgyblu/gweithdrefnau medrusrwydd

Gweithwyr

Os ydych chi wedi profi unrhyw un o'r arwyddion uchod neu'n teimlo eich bod o bosib yn dioddef o straen, neu yn syml, bod gormod o bwysau ar eich ysgwyddau, siaradwch â'ch rheolwr. Rydym wedi datblygu Asesiad Straen Unigol  (gweler gwybodaeth bellach isod), y mae modd ichi ei gwblhau i'ch helpu chi i nodi straen penodol. Rydym yn argymell eich bod yn cwblhau'r asesiad hwn gyda'ch rheolwr.

Rheolwyr

Gall ein Gweithdai Rheoli Straen yn y Gweithle eich helpu chi i adnabod arwyddion sy'n awgrymu bod straen yn broblem.

Delio â Straen

Mae'n bwysig delio â straen o ran rheoli ac arwain. Yn aml gall hyn olygu cynnal trafodaethau anodd gyda staff ond gall ymyrraeth gan reolwyr, yn enwedig ymyrraeth gynnar yn hytrach na pheidio â gweithredu, fod yn allweddol i atal absenoldebau salwch a hwyluso'r broses o ddychwelyd i'r gwaith.

Rydym yn argymell eich bod yn rhagweithiol wrth ddelio â straen o fewn timau a chydag unigolion. Ni ddylid aros nes bod aelod o staff yn sâl neu fod perfformiad y tîm wedi dirywio.

Materion personol sy'n achosi straen

Mae'n ddealladwy os ydych yn teimlo nad eich cyfrifoldeb chi yw unrhyw broblemau straen sydd gan unigolyn os nad ydynt yn gysylltiedig â’r gwaith. Ond, os yw digwyddiadau ym mywyd personol yr aelod o staff yn dechrau effeithio ar ei berfformiad neu ei bresenoldeb yn y gweithle, yna, mae'n fuddiol i chi a’r aelod o'ch tîm eich bod yn ymyrryd yn y sefyllfa a chynnig cefnogaeth lle bo'n bosibl.

Yn aml, bydd hyn yn cynnwys cyfeirio'r unigolyn at asiantaethau allanol a all gynnwys sefydliadau megis MIND Cymru, Gwasanaeth Cynghori Ariannol, Cyngor ar Bopeth, Cruise Cymru, gwasanaethau cymorth o ran cyffuriau ac alcohol neu Age UK.

Pryd i drafod Straen

Mae'n gallu bod yn anodd iawn gwybod pryd y dylid trafod straen gyda thimau neu unigolyn. I ddechrau, ceisiwch ddefnyddio eich gwybodaeth am sut y mae eich tîm yn gweithredu a'r awyrgylch sy'n bodoli o fewn eich tîm. Fel rheol, ceir cyfle i drafod mewn cyfarfodydd tîm, grwpiau ffocws, diwrnodau cwrdd i ffwrdd, yn ystod arfarniadau neu yn ystod trafodaethau ad hoc/mwy anffurfiol.

Sut i ddelio â straen

Mae llawer o reolwyr yn ei chael hi'n anodd delio â straen, yn aml oherwydd bod llawer o wahanol arwyddion ac achosion posib ynghlwm wrtho. Mae'r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch wedi datblygu Offeryn Dadansoddi Straen a all eich helpu i nodi'r straen a allai fod yn effeithio ar eich tîm. I gael cyngor ynghylch sut y mae defnyddio'r offeryn, cysylltwch ag Eddie Cummings  - 01267 246180.

Mae modd i Iechyd Galwedigaethol hefyd gynorthwyo trwy ofyn i'n Hymarferwyr Cymorth Llesiant gynnal sesiynau grŵp cymorth llesiant, sesiynau galw heibio, addysg a chyngor. I gael rhagor o wybodaeth a/neu i drefnu, cysylltwch â'r Ganolfan Iechyd Galwedigaethol ar 01267 246060.

Rydym wedi datblygu Asesiad Straen Unigol y gall unigolion ei gwblhau i helpu i nodi straen penodol. Rydym yn argymell bod rheolwyr a gweithwyr yn cwblhau'r asesiad gyda'i gilydd. Gweler rhagor o wybodaeth am yr offeryn hwn isod.

Yr Asesiad Straen Unigol

Mae'r Asesiad Straen Unigol yn cael ei ddefnyddio gan reolwyr i helpu i nodi’r hyn sy’n achosi straen ac i helpu i gefnogi gweithwyr yn y gweithle.

Dyma offeryn rhagweithiol y gellid ei ddefnyddio fel:

  • Rhan o oruchwyliaeth
  • Rhan o sesiynau arfarnu
  • Rhan o gyfarfodydd wyneb yn wyneb

Dyma'r amserau eraill y gellir ei ddefnyddio:

  • lle bo mater yn peri pryder (e.e. absenoldeb salwch, neu os oes arwyddion amlwg o straen)
  • yn ystod cyfweliadau dychwelyd i'r gwaith a/neu gyfarfodydd cefnogi gweithwyr
  • lle bo newid mawr yn yr adran/maes gwaith/tîm

 

Mae'r asesiad straen yn ymdrin â 6 maes allweddol yn seiliedig ar Safonau Rheoli yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch ynghylch straen sy'n gysylltiedig â gwaith y nodir eu bod yn bwysig, a hynny er mwyn creu amgylchedd gwaith da ar gyfer yr holl weithwyr.

  • Mae'r awdurdod yn rhoi gofynion digonol a chyraeddadwy i chi mewn perthynas â'r oriau gwaith y cytunwyd arnynt;
  • Rydych yn teimlo bod eich sgiliau a'ch galluoedd yn cyfateb â gofynion y swydd;
  • Mae tasgau'n cael eu llunio yn unol â'ch galluoedd; ac
  • Rhoddir sylw i unrhyw bryderon ynghylch eich amgylchedd gwaith.

 

  • Lle bo'n bosibl, mae gennych reolaeth dros gyflymder eich gwaith;
  • Fe'ch anogir i ddefnyddio'ch sgiliau a'ch hunan-gymhelliant i wneud eich gwaith;
  • Lle bo'n bosibl, fe'ch anogir i ddatblygu sgiliau newydd i'ch helpu i gyflawni darnau newydd a heriol o waith;
  • Mae'r awdurdod yn eich annog i ddatblygu eich sgiliau;
  • Gallwch ddewis pryd yr ydych yn cael egwyliau; ac
  • Ymgynghorir â chi ynghylch eich patrymau gwaith, lle bo'n briodol.
  • Mae gan yr awdurdod bolisïau a gweithdrefnau er mwyn rhoi digon o gefnogaeth i chi;
  • Mae systemau ar waith i alluogi ac annog rheolwyr i gefnogi eu staff;
  • Mae systemau ar waith i'ch galluogi a'ch annog i gefnogi eich cydweithwyr;
  • Rydych yn gwybod pa gymorth sydd ar gael a sut a phryd i gael gafael arno;
  • Rydych yn gwybod sut i ddefnyddio'r adnoddau sydd eu hangen i gyflawni eich swydd; ac
  • Rydych yn cael adborth rheolaidd ac adeiladol.
  • Mae'r awdurdod yn hyrwyddo ymddygiad cadarnhaol yn y gwaith er mwyn osgoi gwrthdaro a sicrhau tegwch;
  • Mae gweithwyr yn rhannu gwybodaeth sy'n berthnasol i'w gwaith;
  • Mae gan yr awdurdod bolisïau a gweithdrefnau y cytunwyd arnynt i atal ymddygiad annerbyniol neu ei ddatrys;
  • Mae systemau ar waith i alluogi ac annog rheolwyr i fynd i'r afael ag ymddygiad annerbyniol; ac
  • Mae systemau ar waith i alluogi ac annog gweithwyr i roi gwybod am ymddygiad annerbyniol.
  • Mae'r awdurdod yn sicrhau, cyn belled â phosibl, bod y gwahanol ofynion y mae'n eu rhoi arnoch yn addas;
  • Rhoddir gwybodaeth gan yr awdurdod i'ch galluogi i ddeall eich rolau a'ch cyfrifoldebau;
  • Mae'r awdurdod yn sicrhau, cyn belled â phosibl, bod y gofynion y mae'n eu rhoi arnoch yn glir a bod systemau ar waith i'ch galluogi i godi pryderon am unrhyw ansicrwydd neu wrthdaro sydd gennych o ran eich rolau a'ch cyfrifoldebau.
  • Mae'r awdurdod yn darparu gwybodaeth amserol i chi i'ch galluogi i ddeall y rhesymau dros y newidiadau arfaethedig;
  • Mae'r awdurdod yn sicrhau yr ymgynghorir digon â chi ynghylch newidiadau ac yn darparu cyfleoedd i chi ddylanwadu ar gynigion;
  • Rydych yn ymwybodol o effaith debygol unrhyw newidiadau i'ch swyddi. Os oes angen, rydych yn cael hyfforddiant er mwyn cefnogi unrhyw newidiadau yn eich swyddi;
  • Rydych yn ymwybodol o amserlenni ar gyfer newidiadau;
  • Mae gennych fynediad at gymorth perthnasol yn ystod y newidiadau.

Diweddarwyd y dudalen: 09/07/2020 08:49:16